ChinaCar

Jazda autonomiczna: poziomy SAE

Hasło: technologia · Redakcja ChinaCar · stan na

Jazda autonomiczna to jazda, w której auto samo prowadzi, a człowiek w fotelu kierowcy przestaje być kierowcą. Stopnie tej samodzielności opisuje skala SAE J3016, od poziomu 0 (całą pracę wykonuje człowiek) do poziomu 5 (auto jedzie bez kierowcy w każdych warunkach). Z tej skali korzystają producenci, prawodawcy i Euro NCAP, a od 24 czerwca 2026 r. własną wersję ma także polskie Prawo o ruchu drogowym.

Najważniejsza granica leży między poziomem 2 a 3. Do poziomu 2 włącznie prowadzi człowiek, nawet gdy auto samo skręca, hamuje i trzyma odstęp. Od poziomu 3 prowadzi system, a człowiek tylko przejmuje stery na wezwanie. Prawie wszystko, co dziś działa w autach z polskich salonów, w tym w chińskich, to poziom 2.

Sześć poziomów w jednej tabeli

Poziom Nazwa w SAE J3016 Kto prowadzi Przykład funkcji
0 brak automatyzacji kierowca ostrzeżenie o kolizji, awaryjne hamowanie
1 wspomaganie kierowcy kierowca adaptacyjny tempomat albo utrzymanie pasa, jedno z dwóch
2 częściowa automatyzacja kierowca, który nadzoruje system bez przerwy tempomat i utrzymanie pasa naraz, asystent jazdy w korku
3 warunkowa automatyzacja system; kierowca przejmuje na wezwanie jazda w korku na autostradzie bez trzymania kierownicy
4 wysoka automatyzacja system, w wyznaczonym obszarze także bez człowieka taksówka bez kierowcy w jednym mieście
5 pełna automatyzacja system, wszędzie i zawsze nie istnieje w sprzedaży

Źródło: SAE J3016, rewizja z kwietnia 2021 r.

Chińska norma GB/T 40429-2021, obowiązująca od 1 marca 2022 r., ma te same sześć stopni. Różni się nazwami: poziom 0 to w niej „asysta awaryjna”, a poziom 2 nazywa się „łączonym wspomaganiem kierowcy”, żeby nikt nie brał go za automatyzację.

Czym poziom 3 różni się od poziomu 2?

Na poziomie 2 kierowca odpowiada za jazdę przez cały czas. Może zdjąć stopy z pedałów, w niektórych autach także ręce z kierownicy, ale musi patrzeć na drogę i reagować od razu. Kamera w kabinie pilnuje, czy patrzy. Gdy system się pomyli, odpowiada człowiek.

Na poziomie 3 kierowca może oderwać wzrok od drogi, na przykład czytać na ekranie auta. Prowadzi system i to on odpowiada za jazdę w swoich warunkach pracy: na określonych drogach, do określonej prędkości, przy dobrej pogodzie. Gdy warunki się kończą, system wzywa kierowcę i daje mu czas na przejęcie. Od tej różnicy zależy odpowiedzialność za szkodę, dlatego producenci bardzo ostrożnie nazywają swoje systemy poziomem 3.

Ile czasu daje auto na przejęcie kierownicy?

Europejskie warunki homologacji poziomu 3 na autostradzie opisuje regulamin ONZ R157. Od 2023 r. pozwala on jechać do 130 km/h ze zmianą pasa. Gdy system wzywa kierowcę, ostrzeżenie musi narastać najpóźniej po 4 sekundach, a jeśli człowiek nie zareaguje, auto zaczyna samo zwalniać do zatrzymania nie wcześniej niż po 10 sekundach.

Prędkość Droga w 4 s (ostrzeżenie narasta) Droga w 10 s (auto zaczyna samo hamować)
50 km/h 56 m 139 m
60 km/h 67 m 167 m
80 km/h 89 m 222 m
95 km/h 106 m 264 m
130 km/h 144 m 361 m

Wyliczenie własne redakcji: droga = prędkość w km/h / 3,6 × czas w sekundach.

Przy 130 km/h auto przejeżdża ponad trzysta metrów, zanim zacznie samo hamować. Człowiek, który przez kilka minut czytał, potrzebuje chwili, żeby ocenić sytuację na drodze. Dlatego producenci zaczynali od jazdy w korku do 60 km/h. Mercedes dostał w Niemczech w grudniu 2024 r. zgodę na 95 km/h, a w styczniu 2026 r. przestał oferować swój system w nowej Klasie S i wrócił do poziomu 2.

Co mówi polska ustawa od 24 czerwca 2026 r.

Nowelizacja Prawa o ruchu drogowym z 21 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1843) wpisała do ustawy sześć poziomów automatyzacji w załączniku nr 3. Dotyczy jednak tylko prac badawczych.

Testy poziomu 3 i wyższych na drogach publicznych wymagają zezwolenia Krajowego Koordynatora Prac Badawczych, którym jest Instytut Transportu Samochodowego. Opłata wynosi do 20 000 zł przy testach w jednym województwie i do 40 000 zł przy dwóch do pięciu. Testowane auto jest pojazdem badawczym i nie wolno go dalej sprzedać. Poniżej poziomu 3 zezwolenie nie jest potrzebne.

Czy polski poziom 3 to ten sam poziom 3?

Polski załącznik nie przepisuje skali SAE słowo w słowo:

Poziom Rola kierującego według załącznika nr 3 Rola człowieka według SAE J3016
3 „nadzoruje jazdę”, „nie musi być gotowy do niezwłocznej reakcji” nie prowadzi, ale musi przejąć jazdę na wezwanie
4 „nie nadzoruje jazdy”, „musi przejąć kontrolę nad pojazdem po wezwaniu systemu” nie musi przejmować jazdy

Źródło: załącznik nr 3 do Prawa o ruchu drogowym, SAE J3016.

Obowiązek przejęcia auta na wezwanie, w SAE cecha poziomu 3, w polskim tekście opisuje poziom 4. Przy wniosku o zezwolenie trzeba zadeklarować poziom według załącznika, więc ten sam system może dostać w Polsce inną cyfrę niż w materiałach producenta.

Ustawa nie mówi nic o prywatnym kierowcy, który kupi auto z homologacją poziomu 3. Nadal obowiązuje go na przykład zakaz korzystania podczas jazdy z telefonu trzymanego w ręku (art. 45 ust. 2 pkt 1).

Chińskie auta: poziom 2 pod nową nazwą

Chińskie marki długo reklamowały poziom 2 jako „inteligentną jazdę” albo nawigację na autopilocie (NOA). Po śmiertelnym wypadku Xiaomi SU7 z marca 2025 r. chińskie ministerstwo przemysłu (MIIT) zakazało w kwietniu 2025 r. w reklamie słów „autonomiczna” i „inteligentna jazda”. Producenci mają mówić o łączonym wspomaganiu kierowcy, a każda aktualizacja zdalna, która zmienia funkcje jazdy w sprzedanych autach, wymaga zgłoszenia.

Pierwsze dwie chińskie zgody na poziom 3 w autach osobowych MIIT wydało 15 grudnia 2025 r.:

Model Gdzie wolno jechać na poziomie 3 Do prędkości
Deepal SL03 wskazane drogi ekspresowe Chongqingu, jeden pas, w korku 50 km/h
Arcfox Alpha S (BAIC) trzy drogi ekspresowe Pekinu, jeden pas 80 km/h

Źródło: MIIT za CnEVPost i electrive, grudzień 2025 r.

Oba modele są w naszym katalogu, ale żaden nie ma polskiej ceny. Deepal sprzedaje w Polsce S05, S05 PHEV i S07 (marka Deepal), a ich systemy to poziom 2. Na październik 2026 r. nie znaleźliśmy chińskiego modelu z polskiego cennika z europejską homologacją poziomu 3 według R157.

Jak czytać obietnice w cenniku i reklamie

  1. Nazwa systemu niczego nie przesądza. „Pilot”, „NOA”, „asystent autostradowy” to zwykle poziom 2. Pytaj, czy wolno oderwać wzrok od drogi. Jeśli nie, to poziom 2.
  2. Wersja chińska a europejska. Funkcje z chińskich prezentacji często nie mają homologacji w Unii i w polskim aucie są wyłączone albo okrojone. Auto sprowadzone prosto z Chin z takimi funkcjami ma problem przy rejestracji, co opisuje hasło Homologacja auta z Chin.
  3. Funkcje zmieniają się po zakupie. Producent może dodać albo ograniczyć je aktualizacją zdalną.
  4. Obowiązkowe systemy to co innego. Awaryjne hamowanie czy asystent prędkości wymaga prawo, niezależnie od poziomu automatyzacji. Listę opisuje hasło ADAS, systemy wspomagania kierowcy, a wyniki testów zderzeniowych strona Euro NCAP chińskich samochodów.

Źródła